1 gipukaw ako sa akong damgo
2 sa saba nga kahilum sa balay
3 ang kamingaw nga makapaamgo
4 sa akong kasaypanan daw laylay
5 nibangon ako sa higdaanan
6 unya gilantaw ko ang palibot
7 namatikdan ko ang kahumanan
8 wala'y kasikas, wala'y kagubot
9 di na moabot ang kabuntagon
10 hawan na ang biniyaang langit
11 patay na ang buwan og bitoon
12 giputos og habol sa kangitngit
13 (gipiyong ko akong mga mata
14 natulog ako og nahigmata)
KOMENTARYO NI BUTCH BANDILLO
Kining balaka matawag og kinaraan dili lang tungod kay usa kini ka Shakespearian sonnet. Mas kinaraan dinhi ang mga pulong nga gigamit ug giunsa sila paggamit (pananglit, “kamingaw nga makapaamgo” [linya 3]; “gilantaw ko ang palibot” [linya 6]), ug usab ang pagbati nga gipahungaw.
Nahimuot ko sa perpektong syllabic count sa tanang linya, nga pulos tanlas uyamot morag Johnny Walker Blue. Nasud-ipan lang ko sa linya 4, kay sa akong nahibaw-an ang hagsa sa “laylay”, ang katapusang pulong, naa sa unang “lay”, dili sama sa “balay” sa linya 2, nga maoy girimahan, nga ang hagsa naa sa “lay”, ang katapusang silaba.
Nabikil ko aning linyaha sa lain pang hinungdan. Gawas pa sa budlay nga “laylay”, morag bathetic ang paghisgot og “kasaypanan”. Promising kaayo ang figurative language sa unang duha ka linya, nga dili man tuod unsa kalab-as pero dili pa sab tingali matawag og dubok: ang damgo nga namukaw ug ang alingugngog nga kahilom, ang sound of silence nga nagsiyok sa dunggan.
Pero mas lisod espilingon ang stanza 3. Unsang pagkaunsaa nga ningkalit man lang nig kalami? Human sa iyang pagmanman (ha ha ha) sa nagtungok nga palibot (stanza 2), ngano god intawon nga makaingon man siya nga “di na moabot ang kabuntagon,” ugbp, ugbp. Unsay iyang kapasikaran? Tungod lang kay way kasikas? Unsa man (variations: syaman, unsyaan, shalan), samtang nahinanok siya, dihay ningbuto nga WMD? O kaha gipahibalo nga minilyon na ang nangamatay sa R2D2? (Hinuon, taken separately, posibleng ilogan ning stanzaha sa mga balakero sa henerasyon ni Ranudo. On the other hand, naay uban nga ma-turn off sa pathetic fallacy.)
Ari ta sa concluding couplet. Sa una nakong basa, wa ko lamii sa pagsubli sa “mata” (ang “mga mata / nahigmata” rhyme). Pero sa sunod nakong tan-aw morag nindot man. Gawas sa subtle suggestion of cyclicism (ha!) sa katulog ug pagmata, ug sa felicity sa paghigot sa katapusang linya balik sa kinaunhan, anaa usab ang enigmatic proposition kabahin sa sleep of death that grants an enlightened wakefulness, ugbp, ugbp.
Usa ka sinayon nga pagbasa aning balaka: Ang kasinatian nga gihubit sa tagsulat nahitabo sa illogical world of dreams, kanang dream-within-a-dream type bitaw, nga sa ato pa usa kini ka quasi-surrealist piece. Di ba? In this light, dili na kurat ang stanza 3. Makailad lang kay ang balak gisul-oban og patadyong.
Karon, he he, what is the theme of the poem? Posible kaha nga A) Ulahi na ang paghinulsol; B) Ang tawo ug ang iyang palibot usa ra; K) Ang tanan pagbuot sa Makagagahom; D) Ang kinabuhi kay damgo lamang; E) Apil tanan sa ibabaw; o, G) Wa kaigo, layo ra kaayo ang A-E?
Ambot lang. Pero applying the Adonis axiom (o kaha Durado doctrine) kabahin sa kahinungdanon sa ulohan, tan-awon kuno nato ang ibabaw sa abaga ining balaka. Unahon nato ang denotation sa pulong nga “Dali” ining balaka. Hmm. Mahimong imperative ni, as in, “Dali, magsyumoy ta.” Mahimo sab nga “fast” o “quick”, as in, “Darl, nganong dali ra man kang nahuman, oi!” Gani, mahimo sab nga as in “The name’s Dali, Salvador Dali.” Aha! Basi tuod ang ipasabot ani kay ang pintor nga nagmugna sa “Le Grand Masturbateur”, ug kining balaka usa ka “hand-painted dream photograph” in words….
Bitaw, wa pa man koy nahunahunaan. Adonis, ikaw na lang unay bahala ani. Mobalik ra ko. Ari sa ko kay akong pukawon ang akong damgo. Magsyumoy mi.
Pero mas lisod espilingon ang stanza 3. Unsang pagkaunsaa nga ningkalit man lang nig kalami? Human sa iyang pagmanman (ha ha ha) sa nagtungok nga palibot (stanza 2), ngano god intawon nga makaingon man siya nga “di na moabot ang kabuntagon,” ugbp, ugbp. Unsay iyang kapasikaran? Tungod lang kay way kasikas? Unsa man (variations: syaman, unsyaan, shalan), samtang nahinanok siya, dihay ningbuto nga WMD? O kaha gipahibalo nga minilyon na ang nangamatay sa R2D2? (Hinuon, taken separately, posibleng ilogan ning stanzaha sa mga balakero sa henerasyon ni Ranudo. On the other hand, naay uban nga ma-turn off sa pathetic fallacy.)
Ari ta sa concluding couplet. Sa una nakong basa, wa ko lamii sa pagsubli sa “mata” (ang “mga mata / nahigmata” rhyme). Pero sa sunod nakong tan-aw morag nindot man. Gawas sa subtle suggestion of cyclicism (ha!) sa katulog ug pagmata, ug sa felicity sa paghigot sa katapusang linya balik sa kinaunhan, anaa usab ang enigmatic proposition kabahin sa sleep of death that grants an enlightened wakefulness, ugbp, ugbp.
Usa ka sinayon nga pagbasa aning balaka: Ang kasinatian nga gihubit sa tagsulat nahitabo sa illogical world of dreams, kanang dream-within-a-dream type bitaw, nga sa ato pa usa kini ka quasi-surrealist piece. Di ba? In this light, dili na kurat ang stanza 3. Makailad lang kay ang balak gisul-oban og patadyong.
Karon, he he, what is the theme of the poem? Posible kaha nga A) Ulahi na ang paghinulsol; B) Ang tawo ug ang iyang palibot usa ra; K) Ang tanan pagbuot sa Makagagahom; D) Ang kinabuhi kay damgo lamang; E) Apil tanan sa ibabaw; o, G) Wa kaigo, layo ra kaayo ang A-E?
Ambot lang. Pero applying the Adonis axiom (o kaha Durado doctrine) kabahin sa kahinungdanon sa ulohan, tan-awon kuno nato ang ibabaw sa abaga ining balaka. Unahon nato ang denotation sa pulong nga “Dali” ining balaka. Hmm. Mahimong imperative ni, as in, “Dali, magsyumoy ta.” Mahimo sab nga “fast” o “quick”, as in, “Darl, nganong dali ra man kang nahuman, oi!” Gani, mahimo sab nga as in “The name’s Dali, Salvador Dali.” Aha! Basi tuod ang ipasabot ani kay ang pintor nga nagmugna sa “Le Grand Masturbateur”, ug kining balaka usa ka “hand-painted dream photograph” in words….
Bitaw, wa pa man koy nahunahunaan. Adonis, ikaw na lang unay bahala ani. Mobalik ra ko. Ari sa ko kay akong pukawon ang akong damgo. Magsyumoy mi.
